การประยกตใชระบบสารสนเทศภมศาสตรเพอประเมนพนทเสยงตอการเกดอทกภย อำเภอพรานกระตาย จงหวดกำแพงเพชร

Abstract

การประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อประเมินพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดอุทกภัย อำเภอพรานกระต่าย จังหวัดกำแพงเพชร มีวัตถุประสงค์เพื่อหาปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดน้ำท่วมและวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมในอำเภอพรานกระต่าย จังหวัดกำแพงเพชร โดยใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) ร่วมกับการวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ ซึ่งพิจารณาปัจจัย 8 ประการ ได้แก่ ความลาดชัน ระดับความสูง ปริมาณน้ำฝน การระบายน้ำของดิน ระยะห่างจากแหล่งน้ำ พื้นที่น้ำท่วมในอดีต การใช้ประโยชน์ที่ดิน และความหนาแน่นประชากร ในการศึกษาได้กำหนดค่าน้ำหนักและคะแนนสำหรับช่วงของแต่ละปัจจัยไม่เท่ากัน โดยผู้วิจัยอิงข้อมูลทุติยภูมิจากงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง จำนวน 15 เรื่อง จากนั้นจึงจัดกลุ่มและให้คะแนนและค่าน้ำหนักแก่แต่ละปัจจัย เพื่อกำหนดเกณฑ์และคะแนนรวมสำหรับประเมินความเสี่ยงน้ำท่วม พบว่า ปัจจัยที่มีค่าน้ำหนักมากซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีส่วนสำคัญที่สำคัญที่สุดต่อการเกิดน้ำท่วม คือ ความลาดชันของพื้นที่ และการใช้ประโยชน์ที่ดิน โดยผลการศึกษาพบว่าพื้นที่เสี่ยงอุทกภัยระดับสูงและสูงมากตั้งกระจายตัวอยู่ในบริเวณที่พื้นที่ที่มีความลาดชัน 6–15 องศา (ร้อยละ 45.65) และในพื้นที่ที่มีการใช้ประโยชน์ที่ดินประเภทพื้นที่เกษตรกรรม (ร้อยละ 76.83) โดยพื้นที่ที่ไม่เคยมีน้ำท่วมในอดีตมีความเสี่ยงสูงและสูงมากในการเกิดอุทกภัย (ร้อยละ 88.58) ผลการศึกษาเมื่อจำแนกพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมออกเป็น 5 ระดับ พบว่า พื้นที่ของอำเภอส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เสี่ยงปานกลาง ร้อยละ 32.68 เสี่ยงต่ำ ร้อยละ 25.17 เสี่ยงสูง ร้อยละ 23.89 เสี่ยงสูงมาก ร้อยละ 10.43 และเสี่ยงต่ำมาก ร้อยละ 7.83 โดยตำบลที่มีพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมสูงและสูงมาก เกินกว่าร้อยละ 50 ของพื้นที่ตำบล ได้แก่ คุยบ้านโอง (ร้อยละ 59.01) ห้วยยั้ง (ร้อยละ 56.66) และวังตะแบก (ร้อยละ 54.22) ข้อเสนอแนะจากการศึกษานี้คือการนำแผนที่เสี่ยงภัยที่ได้จากการศึกษาเพื่อวางแผนป้องกันและบริหารจัดการน้ำท่วมร่วมกับหน่วยงานต่างๆ โดยกำหนดพื้นที่รองรับน้ำหลากและแนวกันชนธรรมชาติ ควบคุมการก่อสร้างในพื้นที่เสี่ยง ปรับปรุงลำน้ำและระบบระบายน้ำ และเตรียมความพร้อมในชุมชนเสี่ยงสูง